Świętajno powiat olecki Olecko Mazury - Zabytkowy kościół
Strona Główna > Zabytkowy kościół

Zabytkowy kościół

Pierwszy kościół w Świętajnie zbudowano w 1581 roku, cztery lata po utworzeniu tutaj parafii ewangelickiej. Kościół, podobnie jak wiele w okolicy, został zniszczony w czasie najazdów tatarskich w XVII wieku. Jednym z najtragiczniejszych wydarzeń w dziejach parafii była epidemia dżumy, szalejąca w całych Prusach Książęcych w latach 1709-1711. O rozmiarach epidemii w Świętajnie może świadczyć fakt, że na 38,5 włók ziemi aż 35 pozostawało pustych po przejściu zarazy. Podobnie też było w okolicznych włościach.

Zabytkowy kościół

Wieś przez długie lata była zamieszkana wyłącznie przez ludność polskiego pochodzenia. W miejscowym kościele nabożeństwa odprawiano po polsku jeszcze na początku XX wieku. Tu w rodzinie pastorskiej urodził się ks. Marcin Zygmunt Zieleński (1649- 1741), polski duszpasterz luterański w Królewcu i wydawca pism religijnych.

Po drugiej wojnie światowej kościół został przejęty przez parafię rzymsko-katolicką  W latach 1945 -1946 do kościoła dojeżdżał z obsługą duszpasterską ksiądz z Olecka. Po  24 czerwca 1947 roku zamieszkał tutaj na stałe ks. Feliks Mieszkis, którego grób znajduje się przy kościele. Parafianie dbają, aby zawsze były na nim znicze, kwiaty. I właśnie od tego czasu są księgi parafialne. Wcześniejszych ksiąg – jako parafii ewangelickiej – nie ma, a zdarza się, że przyjeżdżają (zwłaszcza latem) byli mieszkańcy, którzy chcą szukać swoich korzeni, odszukiwać przodków. Zobacz artykuł

Kośćiół

Kamienny mur i brama prowadząca na teren kościoła to pozostałość pomnika poświęconego mieszkańcom parafii Świętajno poległym w czasie I wojny światowej.

Kamienny mur i brama prowadząca

W skład zespołu architektonicznego wchodzi kościół, plebania, 2 budynki gospodarcze, kaplica przedpogrzebowa, budynek po starej szkole (wykorzystywany przez Caritas Diecezji Ełckiej na rekolekcje oraz kolonie dla dzieci i młodzieży w czasie wakacji). Świątynia usytuowana jest na niewielkim wzniesieniu, przy drodze głównej prowadzącej przez całą wieś. Kościół jest budowlą halową, murowaną, w stylu neoklasycystycznym, z wyodrębnionym niewielkim prezbiterium, do którego przylega zakrystia, z monumentalną wieżą i niewielką kruchtą.



Kościół pw. Matki Bożej Szkaplerznej

W 1992 roku położono nowy tynk z odsłoniętymi kamieniami. Kościół trójnawowy na planie prostokąta, z wieżą od strony zachodniej, orientowany. Dwuspadowy dach pokrywa dachówka ceramiczna. Całkowita długość kościoła wynosi 26 m, szerokość 12 m, wysokość do sklepienia 5,5 m, zaś wieża zakończona krzyżem ma ok. 17,5 m. wysokości. Świątynia może pomieścić ok. 350 wiernych. Powierzchnia użytkowa to ok. 250 m2.

ks. Feliks Mieszkis


Przy kościele pochowani są: ks. Feliks Mieszkis, wieloletni proboszcz w Świętajnie, Ernst Birkstein (pochowany w 1895 roku), August Birkstein (pochowany w 1914 roku), oraz Marie Birkstein (pochowana w 1935 roku).

Przed kościołem


Przed świątynią stoją dwa krzyże: jeden upamiętniający misje święte prowadzone przez ojców kapucynów w dniach 19-26 października 1997 roku, drugi z 2008 roku, a także figura Najświętszego Serca Pana Jezusa, która została zakupiona w 1959 roku (w 2000 r. specjalnie oświetlona). Cały teren jest ogrodzony, częściowo murem z kamienia, po części ogrodzeniem metalowym. Przed kościołem od strony zachodniej znajduje się parking wyłożony kamieniem, z miejscem na ok. 30 samochodów. Droga procesyjna oraz droga do kaplicy przedpogrzebowej wyłożone kostką brukową. Pozostała część obszaru parafii porasta trawa. Wygląd terenu przykościelnego upiększają drzewka ozdobne.

Kościół w Świętajnie


Elewacja zachodnia symetryczna, jednokondygnacyjna, z głównym wejściem z kruchtą, która jest częścią wieży. Dominantę fasady stanowi 17-metrowa wieża na planie kwadratu, która od strony zachodniej wysunięta jest przed lico muru. Nad wejściem głównym znajduje się okno wypełnione kolorowym szkłem (identyczne okno widzimy na wieży od strony północnej i południowej). W górnej części wieży znajduje się małe okno, a nad nim prześwit (po jednym z każdej strony), zabezpieczony żaluzjami. Na samej górze umieszczono zegar, który zdobi trzy strony wieży (zachodnią, północną i południową). Wieża, zakończona hełmem pokrytym dachówką i krzyżem, mieści także dwa sprawne dzwony.

Elewacja północna, sześcioosiowa, z wejściem bocznym pomiędzy drugą a trzecią osią. Wejście boczne z małą kruchtą, wysunięte przed lico muru, pokrywa dachówka ceramiczna. Prostokątne okna zakończone są delikatnym półkolistym łukiem. Wszystkie okna to witraże wykonane w 1980 roku przez artystę Z. Kosmicznego.

Elewacja południowa została rozwiązana podobnie jak elewacja północna, z tą różnicą, że nie ma wejścia bocznego. Na południowej stronie dachu widnieje mały komin od ogrzewania. Absyda wschodnia jednoosiowa, zakończona prosto. W szczycie umieszczone jest okno, które wyznacza oś. Do absydy przylega zakrystia, która wysunięta jest przed lico muru. Oś wysuniętej zakrystii wyzna cza prostokątne okno. Nawa zakrystii nakryta dachem dwuspadowym, dachówką ceramiczną.
Budynek kościoła posiada wszystkie instalacje potrzebne do bieżącej eksploatacji. Świątynia oraz kaplica przedpogrzebowa są częściowo ogrodzone płotem z kamienia, natomiast plebania oraz budynki gospodarcze częściowo ogrodzone płotem metalowym. Na teren przykościelny prowadzi kilka wejść, w tym główne, wiodące od strony zachodniej przez parking.

Kościół pw. Matki Bożej Szkaplerznej

Kościół pw. Matki Bożej Szkaplerznej ma wnętrze o układzie jednonawowym. W środku świątyni znajduje się 10 filarów wspierających elementy sklepienia oraz dwa filary podtrzymujące chór.
Ołtarze są trzy, główny i dwa boczne, wszystkie rozmieszczone w prezbiterium. Drewniana nastawa ołtarza głównego, stylizowana na barok, powstała w latach 1999-2001 w Mrągowie. W centrum nastawy znajduje się Matka Boża Szkaplerzna. Bardzo podobne są ołtarze boczne, w których widnieją figury Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz Matki Bożej Fatimskiej (1994 r.). Pod obrazem Matki Bożej Szkaplerznej w ołtarzu głównym znajduje się dobrze zabezpieczone dwudrzwiczkowe tabernakulum w formie szafki. Od 1999 roku w prezbiterium znajduje się marmurowy ołtarz oraz ambonka. Na ołtarzu głównym umieszczony jest pelikan, który karmi własną krwią swoje pisklęta. Na ambonce widnieje inny ptak - gołąb, symbolizujący Ducha Świętego. Na prezbiterium po prawej stronie umieszczony został zegar z 1995 roku, zakupiony w Warszawie przez ks. Andrzeja Zienkiewicza.
Korpus nawowy jest tak podzielony dwoma rzędami kolumn, że powstają trzy nawy. Nawę główną wypełniają dwa rzędy ławek drewnianych, po 13 każdy. Ozdobę wnętrza stanowią stacje Drogi Krzyżowej z 1959 roku, które zostały odnowione w roku 2000. We wnętrzu świątyni wiszą 3 żyrandole, a doświetla je 8 okien witrażowych z 1980 roku ze scenami biblijno-hagiograficznymi.
Wewnątrz świątyni naprzeciw prezbiterium znajduje się murowany chór. Organy umieszczone są nad wejściem głównym. Prawdopodobnie pochodzą z XVIII lub XIX wieku. Ich ozdobą jest kunsztowny prospekt. W 2000 roku przeszły generalny remont.
Wewnątrz kościoła z prawej strony wejścia znajduje się duży obraz z napisem „Przyjdźcie do Mnie wszyscy". Obraz ten przedstawia odpoczywającego Jezusa, który przygarnia do siebie wszystkie dzieci gromadzące się wokół Niego.
W 1992 roku rozebrano starą posadzkę i położono marmur koloru jasnego brązu. W świątyni znajdują się dwa konfesjonały, wykonane z drewna w latach 1968-69 przez miejscowego parafianina, Piotra Sztachelskiego.

Kościół pw. Matki Bożej Szkaplerznej

Widok z wieży kościoł w kierunku zachodnim.

Tekst o architekturze kościoła na podstawie: Ks. Wojciech Gucewicz . Dzieje parafii i kościołów Dekanatu Oleckiego pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, Wydawnictwo Diecezjalne Adalbertinum. Ełk 2011.

Opracowanie: J.Kunicki

Submenu

Świętajno powiat olecki Olecko Mazury